25 januari 2007

De Burger en zijn Kloof

Gisteren was ik te gast bij een interessant gezelschap, Lux Voor. Deze club is al een tijdje bezig met debatteren over een nieuwe manier van politiek en wil door middel van een groeiend netwerk invloed uitoefenen op de politici in Den Haag. De spreker van de avond was Jacobine Geel, een inspirerende alleskunner en ook voorzitster van het Burgerforum Kiesstelsel, dat initiatief van Alexander Pechtold. Vanwege de leuke en intime dineersetting was de sfeer informeel en erg prettig.

Geel vertelde over de gang van zaken bij het Burgerforum en over de resultaten die ze had weten te behalen samen met de representatieve afspiegeling van de Nederlandse bevolking bestaande uit 140 geinteresseerde burgers. De opdracht van het forum was na te denken over een nieuw kiesstelsel en hierover een advies voor de Tweede Kamer te formuleren. Het resultaat is eenvoudig. Geel gaf aan dat ingrijpende ideeen als de invoering van een Engels districtenstelsel of zelfs het Duitse stelsel al in de eerste bijeenkomst door 99% niet als een acceptabele mogelijkheid werd gezien. Gekozen is voor de optie om mensen 1 stem te geven die ze op een partij of op een kandidaat kunnen uitbrengen. Het voorbeeld dat Geel gaf was dat als een partij 10 keer de kiesdeler haalt met alle stemmen, waarvan de helft met stemmen op de partij als geheel, deze 5 zetels naar de eerste vijf op de lijst gaan. De overige zetels worden dan naar volgorde van aantal voorkeurstemmen verdeeld. Dit zou de individuele kandidaten dwingen om harder te werken aan hun volksvertegenwoordigerschap.

Het resultaat van het Burgerforum ligt niet echt in de lijn van wat al jaren door partijen als D66 wordt gepropageerd, maar ook niet in wat het ideaal van Lux Voor is. Deze club wil namelijk een zogenaamd Tweestromenstelsel met een progressieve en een conservatieve partij. Het blijkt dat de Nederlandse burger, want Geel bleef zeer overtuigend bij haar stelling dat deze groep van 140 representatief was en door elke groep van 140 vervangen zou kunnen worden, geen extreme veranderingen wil. De vraag is dan ook wat verder het nut is van diepe deliberaties over verdergaande hervormingen van het kiesstelsel. Wij academici kunnen debatteren wat we willen, en dat gebeurt natuurlijk ook al jaren, maar als de gemiddelde burger het niet wil, komen onze wijzigingen er toch echt niet. Zeker niet in het huidige politieke klimaat.

Natuurlijk bleven we de rest van de avond discussieren over wat er allemaal anders kan in Nederland, maar mijn interesse was gewekt door iets anders. Geel vertelde dat die 140 mensen, toegegeven met de nodige financiering, een hele ontwikkeling hadden doorgemaakt. Dat het veel moeite had gekost om iedereen aan bod te laten komen, in inspraakprocessen overheerst de blanke man van middelbare leeftijd de discussie immers al snel, maar dat dit zeker gelukt was. De mensen waren op den duur een hechte groep burgers geworden die het zeer nuttig en interessant vond om op deze wijze invulling aan haar burgerschap te geven. Volgens Geel staan de aankomende coalitiepartijen redelijk positief tegenover bovenstaand voorstel, dus het zou weleens zo kunnen zijn dat de groep burgers de vermaarde kloof tussen henzelf en de politiek door dit burgerforum voor een groot deel heeft weten te overbruggen.

Ieder jaar een burgerforum organiseren wordt waarschijnlijk wat prijzig, maar misschien is dat ook niet nodig als we wat leren van de impliciete boodschap die het resultaat van dit forum ons brengt. Deze boodschap is dat burgers uit alle hoeken van de samenleving het blijkbaar prettig vinden om gezamenlijk invulling te geven aan hun burgerschap zodra daar door het land waarde aan gehecht wordt. Dat zodra er een streven naar iets gezamenlijks is, mensen blijkbaar kunnen en willen samenwerken.

Als ik mensen over “de kloof” hoor praten denk ik altijd dat dit gevoel voor een groot deel is ontstaan omdat we veel te veel van de politiek zijn gaan verwachten, bij gebrek aan andere structuren waarvan we dingen kunnen verwachten (kerk, verenigingsleven etc.). De politiek op haar beurt is over al die dingen gaan discussieren, maar stelt bij de daadwerkelijke uitvoering nogal eens teleur. Wat op zich natuurlijk helemaal niet zo gek is, omdat we de overheid niet overal verantwoordelijk voor kunnen maken. Het delegeren van onze eigen verantwoordelijkheid naar de overheid is in mijn optiek te ver doorgeslagen. Dit komt niet veel beter naar voren dan in een anecdote die ik vandaag van Slingercollega Barbara hoorde. Ze vertelde over een vrouw die CDA gestemd had omdat ze wel voor Balkenende’s normen en waarden was, ze groette zelf haar buurman namelijk ook niet meer. Tsja, als we al van de politiek gaan verwachten dat ze onze buren voor ons gaat groeten...

Als we iets van het Burgerforum moeten leren is het dat burgers invulling willen geven aan hun burgerschap en zeer gemotiveerd kunnen raken als ze dat samen doen. Ze weten alleen vaak niet hoe ze invulling kunnen geven hieraan. Mogelijkheden genoeg, dus als wij (actieve burgers) in plaats van te discussieren over de situatie in Nederland, zelf nou eens echt iets aan deze situatie zouden doen door deze mogelijkheden zichtbaar te maken aan de burgers, verandert er wellicht echt eens iets.

Geen opmerkingen: