24 april 2009

Recensie: “Geketende Democratie” – Hans van der Lugt

In een stijl waar menig prozaschrijver wat van zou kunnen leren, beschrijft NRC-journalist en Japanoloog Hans van der Lugt in zijn boek ‘Geketende democratie – Japan achter de schermen’ het Japan dat hij gedurende zijn 10 jaar als correspondent heeft leren kennen. Het beeld dat hij schetst is aansprekend, herkenbaar en cynisch. Hier spreekt een man die gefascineerd was, liefhad, teleurgesteld raakte en vertrok.

De opbouw van het boek is logisch en de hoofdstukken lopen soepel in elkaar over. Van der Lugt beschrijft het verworden van religieuze rituelen tot toeristische attracties, de corruptie van de politie, de façade van de Japanse rechtstaat, het ontbreken van journalistieke vrijheid, het oplossen van richteloosheid van de jeugd met opgelegd patriottisme, en zo verder. Hij springt van het ene onderwerp over op het andere en beschrijft zo doeltreffend en toegankelijk hoe de Japanse samenleving in zijn optiek werkt. Van der Lugt komt keer op keer tot de conclusie dat niets is zoals het in eerste instantie lijkt. Materialisme en schijnvrijheid tieren welig en de Japanse burger blijkt keer op keer een slaaf van ofwel de commercie ofwel het regime van bureaucraten en politici. Zijn centrale stelling wijkt niet veel af van de stelling die Karel van Wolferen in zijn boek ‘Japan – De onzichtbare drijfveren van een wereldmacht’ uit 1989 innam. Beide heren zijn ervan overtuigd dat er in Japan geen ware democratie bestaat, dat het regime de zelfontplooiing van de Japanse burger tegenwerkt, en dat het de leiders aan een duidelijke visie op de toekomt ontbreekt.

‘Maar,’ reageren velen dan, ‘Japan is toch een prachtig land?’. Zij vinden het beeld dat Van der Lugt schetst overmatig cynisch. Zoals de journalist zelf ook stelt zijn veel aspecten van Japan natuurlijk uitermate positief en aantrekkelijk. Zo noemt hij de gastvrijheid, het eten, de literatuur en de kunst. Maar het is goed te begrijpen dat iemand die is opgegroeid in het Westen en de Westerse democratische waarden hoog in het vaandel draagt, niet om de mindere aspecten van Japan als ‘democratie’ heen kan. Het is de vraag of je met die mindset tot een andere conclusie dan een cynische kunt komen.

Wellicht legt Van der Lugt, in navolging van Van Wolferen, Japan onterecht langs de Westerse meetlat. Dat Japan anders is dan het Westen begrijpt iedereen immers. Probleem is echter dat de Japanse samenleving wel voor een groot deel werkt met zowel terminologie (o.a. democratie, scheiding der machten, verkiezingen, persvrijheid) als systemen (o.a. bicameralisme, een onafhankelijke rechterlijke macht) afkomstig uit het Westen. Hiermee wordt, zeker voor Japan-leken, keer op keer de suggestie gewekt dat Japan, hoewel anders, toch een beetje lijkt op het Westen. Van der Lugt ontkracht dit overtuigend. Lezen dus.

Op woensdag 20 mei organiseert de Alumnikai i.s.m. Het SieboldHuis en de Opleiding Japans een lezing door Hans van der Lugt. Na afloop zal er een debat plaatsvinden.

Deze recensie verscheen in de nieuwsbrief van de AlumniKai 'Van Hier tot Tokyo'.

20 april 2009

Hoekvrouw

De hoed, de sjerp en de ratel gaven me direct hetzelfde gevoel als ik had toen ik vlak voor de kerst meeliep voor mijn werk met een postbode. Ze waren als een uniform dat je toestaat je verantwoordelijk te voelen voor de situatie waarin je verkeert en je iets anders te gedragen dan de minder uitgesproken aanwezigen. Ze stonden me toe iets meer lawaai te maken, iets uitbundiger te applaudisseren en iets proactiever anderen te benaderen, dan dat ik normaal zou doen. De rol als hoekvrouw die ik kreeg dankzij de hoed, de sjerp en de ratel voelde goed, en ik was klaar om in actie te komen.

Langzaam stroomde de beursvloer vol. Fred Zuiderwijk liet de twee Slingerheren de vloer openen met een gong en begeleidde deze handeling met een lofzang op Den Haag. Want waar is het immers, beter toeven dan in de Hofstad? Ondertussen stond ook de notaris paraat om de aanstondse matches van een verplichtend karakter te voorzien. Het oranje lint dat het aanbod van mijn ‘Menskracht’-stand van de hongerige beursgangers had weggegouden verdween, het handelen kon beginnen.

De eerste keer dat ik met mijn ratel de beursvloer opschrikte, was er een match tot stand gekomen tussen een dame die een uitje zocht voor haar werknemers en de instelling waarvan de tuin wel een opknapbeurt kon gebruiken. Mijn rechterhand Romanio bracht hen naar Fred en de notaris. Later klonk de ratel toen de gele tuinstoelen van een dame een plekje vonden op het terras van Parnassia. Ik bracht een vrouw die klussers zocht voor een clubhuis in contact met een man die een groep wildebrassen leidde. De man van de scouting kwam in gesprek met potentiële bestuursleden, en de wijze opa raakte aan de praat met een dame die mentoren zocht voor mensen die hun eigen leven niet goed meer kunnen ‘managen’. Ook de schuwe, verlegen man die naar me toe werd gebracht omdat hij ergens vrijwilliger wilde worden matchte ik. Hij zou dezelfde week nog gebeld worden door de vrijwilligerscoördinator van de Zonnebloem.

Ondertussen luisterden Romanio en ik naar de tenor die zich in de ‘Expertise’-stand had aangeboden en ter promotie een prachtig lied ten gehore bracht. We zagen onze collega van ‘Middelen’ meerdere malen ratelen omdat hij meubels of oefenruimte succesvol aan de man had gebracht. Ook bij ‘Netwerk’ klonk de ratel veelvuldig; hoekvrouw Lisa had het er maar druk mee! Met een grote glimlach op mijn gezicht babbelde ik met beursgangers, vroeg ik via Fred of die en die naar mijn stand wilde komen, en snoepte ik van de overheerlijke versnaperingen die de mensen van het NH-hotel mij kwamen brengen.

Toen tegen half zes de gong opnieuw klonk, waren er meer dan 50 matches gemaakt. De eerste Haagse beursvloer voor bedrijven en maatschappelijke organisaties kon met recht een succes genoemd worden. Ik ratelde nog een keer, maar zette toen moe doch voldaan mijn hoed af. Met een glas wijn in de hand proostten de hoekvrouwen en hoekmannen op de goede afloop. Volgend jaar weer?












De Haagse Slinger-beursvloer vond plaats op 20 maart jl. in het NH Hotel in Den Haag. Deze column zal binnenkort verschijnen op www.haagseslinger.nl.

13 april 2009

Paaskippen op Ameland































































































































10 april 2009

Lente in het Haagse

Het voelt alsof ik niet eerder zo intens verlangd heb naar het aanbreken van de lente. Aan de donkere dagen leek sinds ik begon te werken in de Groene Toren geen einde te komen. Donkere ochtenden gingen over in schemerachtige dagen op het lichtloze kantoor en de bedompte vergaderzaal op de eerste verdieping. Na vijven keerde ik dan via de deprimerende kelder door de duisternis terug naar mijn huisje, het toevluchtsoord dat de winterdepressie ver weg hield. Op sommige dagen ontweek ik de bedrijfskantine om ergens buiten een broodje te eten en zo mijzelf wat daglicht te gunnen.

Toen de dagen begonnen te lengen en de zon bij het verlaten van de Toren mij nog toelachte, merkte ik dat het wachten op de lente in een nieuwe stad, in een nieuw leven, ook een ander karakter kreeg. Het is mooi om te observeren hoe mensen hier zijn als ze zich niet meer haasten van deur naar deur om de kou te onvluchten. Het is ook mooi om op te merken hoe de bomen gaan bloeien en waar de terrasjes verschijnen. Ik vraag me af hoe het straks in de zomer zal zijn hier, met het strand zo dichtbij.

De lente heeft voor mij niet alleen de stad veranderd. Ook het huisje is nog prettiger dan voorheen nu het vergroot is met een buiten dat ook echt gebruikt kan worden. Vanaf mijn heuse bistro-setje kijk ik over de daken van Duinoord naar hoe de luchten boven de zee veranderen. Ondertussen beseffend dat ik op deze hoogte blij mag zijn dat de vogels mij het gebruik van een deel van hun territorium toestaan....


9 april 2009

Hanami in Holland

The Netherlands is a temporary home to quite a few Japanese. Most of them live in Amstelveen, a town near Amsterdam. The Japanese can visit a Japanese barber, many Japanese restaurants and a Japanese flower shop. Almost anything the Japanese community needs is there, just like back home. And as cherry blossom viewing is something Japanese like doing a lot, a couple of years back the town of Amstelveen got a Cherry Blossom Park. This year the sakura was said to be extraordinary, I had to go and see...

















































Outside the park, the blossoms looked even better.. Which might have been due to the blue sky that suddenly appeared though.

2 april 2009

Vind het kerstpakket























En, sommige hotels hebben echt vreselijke lobby's... Check dat paard. Het heeft een lamp op zijn hoofd.













Ze hadden ook borstbeelden. Thuis is het mooier.