24 januari 2010

Moestuin - stap 1

Vroeger woonde er tegenover ons een familie met zes kinderen. Om bij de sloot naast hun huis te komen moesten ze omlopen voor ons huis langs. In die sloot kweekten ze kikkervisjes en andere zaken. In de berm groeiden allerhande planten. Ik wist zeker dat ze allemaal biologie zouden gaan studeren. Nu ik een van de jongens weer regelmatig zie in het Haagse, blijkt dat ik er niet ver naast zat. Een stukje verderop, eigenlijk middenin het dorp, was een boerderij. Soms gingen we erheen om naar de koeien te kijken of op de hooizolder te spelen.

Toen ik een jaar of 14 was, regelde m’n moeder bij een boer in het aangrenzende dorp dat ik prei voor hem ging planten. ’s Ochtends vroeg op de fiets en dan met kratten mini-prei over het land. Het competitieve van het prei planten (wie is het eerst aan het eind van zijn rij?) en mijn intrede in de wereld van sofi-nummers, vond ik echter veel mooier dan de prei. Ook de aardappels die ik ooit verkocht voor boer Frans konden mij nooit echt bekoren.

Nee, ondanks dat ik opgroeide in de polder en het wel mooi vond dat we met school de grienden langs het Hollands Diep afvalvrij maakten, zag ik zelden de schoonheid van de mij omringende natuur en de hieraan gerelateerde menselijke activiteit.

Hoe anders is dat nu. Ik bezoek rooftop-farms in New York, voel me aangetrokken tot mannen die veel van vogels weten, presenteer concepten over duurzame landbouw, rommel met zaadjes en plantjes op m’n dakterras en maak me druk over plastic in de zee. Ik betrapte mezelf zelfs laatst op de gedachte dat ik eigenlijk liever biologie gestudeerd zou hebben.

Door de jongens met wie ik SynCity organiseerde in september ben ik me gaan verdiepen in het verduurzamen van architectuur. En geloof me, er gaat een wereld voor je open! Door No Impact kwam daar de interesse voor lokaal geproduceerd voedsel bij. Gevolg was dat ik me de laatste maanden bezig heb gehouden met het lezen over voedselproductie in het algemeen en landbouw in de stad in het bijzonder.

Een club bij mij in de buurt die hier veel mee doet is Gezonde Gronden in de Weimarstraat. Zij propageren een manier van landbouw die Permacultuur heet. Afgelopen week woonde ik een introductielezing bij. Een beetje een vreemde eend in de bijt voelde ik me wel met mijn Marc Jacobs hakken tussen de bergschoenen, maar de overheerlijke maaltijd en de gedeelde interesse voor het thema zorgden al snel voor een open sfeer.

Gezonde Gronden heeft afgelopen jaar een Permacultuur-tuin aangelegd op Madestein bij Kijkduin, doet dat dit jaar in het Zuiderpark, en wordt waarschijnlijk ook betrokken bij de stadstuin Emma’s Hof een stukje verderop in het Regentessekwartier. Ze verzorgen ook trainingen, en ja, er zit ook een ‘Moestuin op Dakterras’-cursus in de pijplijn. Gelukkig ook bedoeld voor de moestuin-leek. Mijn plan voor 2010!

Maar nu: wat is Permacultuur? ‘Het permanent in cultuur houden van je grond’. Het is gebaseerd op deze ‘kleine ethiek’: Zorg voor de aarde/Zorg voor de mens/Eerlijk delen. De Permacultuur kent verder de volgende principes:

  1. Zet alles wat je doet en nodig hebt op de juiste plek. Tuinarchitecten kijken vaak enkel naar de schoonheid van een tuin. Maar als je een vijver aanlegt en daarbij rekening houdt met de invallende zonnestralen kan je het licht dat weerkaatst wordt gebruiken om via een raam je huis wat warmer te krijgen.
  2. Zorg dat als je iets neerzet dat het meerdere functies heeft. Zo is een vijver mooi, zorgt het voor wateropvang, kan het eetbare planten bevatten, etc.
  3. Zorg dat elke functie wordt gedragen door meerdere elementen. Vertrouw voor elektriciteit bijvoorbeeld niet enkel op het net. Plaats zonnecollectoren op je dak, of een windmolen.
  4. Kijk goed naar de energieplanning van je tuin. Werk met zones. De Permacultuur kent vijf zones: (0) je huis, (1) hier kom je vaak, bv een kruidentuin, (2) hier kom je 1x per dag, groente/kippen/.., (3) bv fruitbomen, die moeten vaak gecheckt worden op insekten en gesnoeid worden, (4) hier kom je niet vaak, mestvee, notenbomen, hakhout, (5) natuur – dit laat je met rust. Deze laatste zone is wel deel van je tuin, maar hier laat je de natuur haar gang gaan, geen gesnoei dus. Het ziet er niet mooi uit, maar het geeft insekten een plaats om te overwinteren en trekt ook de beesten aan die deze insekten eten. Dit zorgt ervoor dat je in de lente een natuurlijke vijand van de insekten die je groente opeten of besmetten in de buurt hebt. Werk ook met sectoren. Wanneer heeft je tuin in het voorjaar zon? Waar komt de wind vandaan? Waar komt de meeste regen vandaan? Op een droge plek kun je sterke kruiden die weinig water nodig hebben verbouwen. Constateer alle factoren die van invloed zijn op je tuin (stank, verkeer, geluid, etc.) en bepaal in welke sector deze overlast geldt.
  5. De nadruk ligt op natuurlijke en biologische bronnen. Veel van de keurmerken die er tegenwoordig zijn zijn onzin. ‘Demeter’ en ‘AB’ zijn goed. ‘Eko’ heeft veel van zijn waarde verloren.
  6. Probeer je energie te recyclen op de plek zelf. Zelf composteren!
  7. Werk zo intensief mogelijk op je grond. Zo blijft er genoeg natuur over. Er zijn 7 lagen mogelijk: Hoge bomen/middelhoge bomen/ struiken/ kruiden/ wortelgewassen/ kruipende planten/ klimplanten. Die kunnen allemaal op dezelfde plek.
  8. Zorg voor zoveel mogelijk diversiteit in plantengildes (combinaties).
  9. Probeer randen te creeren tussen de zones, op de randen gebeurt het! Plant niet in rijtjes.
Het bovenstaande is wat ik opschreef tijdens de introductielezing. Het sprak me wel aan. Vooral het idee dat de Permacultuur zoveel mogelijk natuurlijke mechanieken gebruikt. Maar er is nog veel te leren. Als iemand tips danwel commentaar heeft, hou ik me aanbevolen!

4 opmerkingen:

aeml zei

chelle, wat doe (en schrijf) je toch weer leuke dingen :)

Steven zei

deze blogger heeft ook een mooie moestuin:
www.culiblog.nl

Laura zei

Aardappelen bij boer Frans, asperges planten ( ik weet vooral nog dat ik het vroeg vond) bringing back old memories!Heb trouwens ook nog ooit een stuk of 50 wandelende takken van je buren gekregen. Mijn moeder was not amused, ;)

machi zei

spannend! Ik ben heel benieuwd of ik over een paar maanden (of ietsje later?) eigenverbouwde groenten bij je eet ;-)